Referandumun ardından özellikle Akdeniz ve Ege sahil kesiminde giderek tırmanan, 'ülkenin gidişatı' ve 'özel hayata müdahale edileceği' kaygısı, alkollü içkilere yönelik kısıtlamalar ve 'heykel' tartışmasıyla daha da alevlendi.

Metropoll Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Kuruluşu litaratürde 'Endişeli Modern' veya 'Dışlayıcı Modern' olarak adlandırılan seçmen kitlesinin Türkiye profilini çıkardı.

Akşam gazetesinden Burcu Bulut'un haberine göre, ocak ayında yapılan araştırma, referandumda 'hayır' oylarının fazla çıktığı Adana, Antalya, Artvin, Aydın, Balıkesir, Bilecik, Çanakkale, Denizli, Edirne, Eskişehir, Hatay, İçel, İzmir, Kırklareli, Manise, Muğla, Tekirdağ, Tunceli, Uşak ile Ankara ve İstanbul'da 'hayır' oylarının fazla çıktığı ilçelerde gerçekleştirildi.

Örnekleme yöntemiyle belirlenen 3880 katılımcıya telefonla ulaşılan araştırmada, 'Türkiye'de laik yaşam biçiminin tehlike altında olduğunu düşünüyor musunuz?' şeklinde filtre bir soru yöneltildi.

Katılımcıların yaklaşık üçte birini oluşturan 1225 kişi bu soruya 'evet' yanıtı verdi. Daha sonra ankete, 'Endişeli' kesimi oluşturan bu 1225 kişiyle devam edildi. Bu kişilerin yüzde 51.5'ini kadınlar oluşturdu. Ankete katılan 1225 kişi sorulara verdikleri yanıtlara göre 'Derin Endişeliler' ve 'Normal Endişeliler' diye sınıflandırıldı.

ENDİŞELİLERİN ENDİŞESİ

'Türkiye'de laik yaşam biçiminin tehlike altında olduğunu düşünüyor musunuz?' şeklindeki filtre soruya 'evet' yanıtı veren ve 'Endişeli Kesim' olarak adlandırılan 1225 kişinin yüzde 13'ü AKP'li, yüzde 52'si CHP'li, yüzde 11.4'nü ise MHP'li çıktı.

AKP DEMOKRASİ İÇİN TEHLİKE

'AKP iktidarının icraatlarının demokrasi için tehdit oluşturup oluşturmadığı' sorusuna, yüzde 60.7 oranında 'evet' dedi.

DÜŞÜNCE PAYLAŞILIYOR

Endişeliler, kendi düşüncelerini çevreleriyle paylaşma konusunda korkusuz bir portre çizdi. Ankete katılanların büyük bölümü, yüzde 78.3'ü, 'düşüncemi çevremle paylaşmaktan çekinmem' dedi.

YAŞAM BİÇİMİNE MÜDAHALE YOK

'Şimdiye kadar yaşam biçiminize müdahale edidi mi?' sorusuna ise sadece yüzde 13.5 oranında 'evet' yanıtı verildi. Bu kişilere müdahale şekli sorulduğunda, ilk sırayı 'mahalle baskısı' aldı. Mahalle baskısını, alkol-sigara kullanımı, açık yaşam tarzı, işten çıkarılma, giyim kuşam, din-mezhep-etnik köken, siyasi görüş ve kapalı yaşam tarzına yönelik müdahaleler izledi.

YARGI HÜKÜMET'İN KONTROLÜNDE

'Yargı hükümetin kontrolünde mi?' sorusuna yüzde 71.2 oranında 'evet' denildi.

ERGENEKON, YILDIRMA OPERASYONU

'Ergenekon davası hükümetin muhaliflere yönelik yıldırma operasyonu mudur?' sorusuna yüzde 63.4 'evet' dedi.

LAİKLİĞİN GARANTÖRÜ ORDU

Yüzde 72, 'laikliğin garantörü ordu mu?' sorusuna 'evet' dedi. 'Gerektiğinde asker yönetimi ele almalı mı?' sorusuna da yüzde 58.1 oranında 'evet' denildi. Endişeli kesim, 'AKP seçimle olmazsa, zorla düşürülmeli mi?' sorusunu yüzde 33 oranında 'evet' diye yanıtladı.

BAŞÖRTÜLÜ MİLLETVEKİLİNE HAYIR

'Meclis'te başörtülü milletvekili bulunmasına karşı mısınız?' sorusuna, yüzde 57.3 oranında 'evet karşıyım' derken, doktor, öğretmen, polislerin başlarını örtmesine de yüzde 70.7 oranında karşı çıktılar.

GİDİŞAT İYİ SAYILMAZ

Endişeli seçmenler, 'Her şey dikkate alındığında Türkiye'nin gidişatını nasıl buluyorsunuz?' sorusunu yüzde 68.1 oranında 'kütü yönde ilerliyor' diye yanıtladı. Denekler, 'Türkiye'nin AB'ye girişi için referandum yapılsa ne yönde oy kullanırsınız?' sorusuna ise yüzde 56.6 oranında 'evet' yanıtı verdi.

İŞSİZLİK DEĞİL MÜHİM OLAN LAİKLİK

Araştırmaya katılan deneklerden 'endişe sıralaması' yapması istendi. buna göre ilk sırayı yüzde 17.5'luk oranla 'laikliğe yönelik tehdit' aldı. Bunu yüzde 16.4'le 'işsizlik', yüzde 11.3'le 'fakirlik ve ekonomik kriz', yüzde 6'yla 'ülke bütünlüğü', yüzde 4.8'le 'AKP İktidarı' ve yine yüzde 4.8'le 'PKK sorunu' izledi. Deneklere, bu endişelerin giderilmesi için ne yapılması gerektiği de soruldu. Bu soruya verilen yanıtlarda ilk sırayı yüzde 14'lük oranla 'Mevcut iktidarın değişmesi' yanıtı aldı. Bu yanıtı yüzde 8.4'le 'işsizlik sorunu çözülmeli', yüzde 7.2 ile 'Halk bilinçlenmeli' ve yüzde 5.8'le 'Hükümet düşürülmeli' yanıtları izledi.

DEMOKRATiK MUHALEFET KISITLANIYOR

Araştırmada 'Endişeli Kesim' olarak adlandırılan 1225 kişinin yüzde 13'ünü oluşturan (yaklaşık 160 kişi) AK Partili seçmenler açısından öne çıkan ilginç detaylar şöyle:

- BAŞÖRTÜLÜ VEKİLE KARŞI: Endişeli AK Partililerin yüzde 34'ü başörtülü milletvekiline karşı.

- LAİKLİĞE TEHDİT: Endişeli AKP'lilerin yüzde 51'i, Türkiye'de laik sistemin tehlike altında olduğunu ve Türkiye'nin giderek dindarlaştığını düşünüyor.

- DIŞLANMIŞ HİSSEDENLER: AKP'li endişelilerin verdiği en ilginç yanıtlardan biri de 'dışlanmışlık' konusunda oldu. Yüzde 24.5'i kendini bu AK Parti iktidarında dışlanmış hissediyor.

- ORDU GARANTÖR: AKP'li endişelilerin yüzde 68'i, 'laikliğin garantörünün ordu olduğu' görüşünde.

- ASKERLERİN YÖNETİME EL KOYMASI: AKP'li endişelilerin yüzde 62.9'u gerektiğinde askerin yönetimi ele alması görüşünde. Aynı kitle, 'Seçimle mümkün olmazsa AKP hükümeti zor kullanılarak düşürülmeli mi?' sorusuna ise yüzde 73.6 gibi büyük bir oranla 'hayır' dedi.

- MEDYA KORKUYOR: AKP'li endişelilerin yüzde 53.5'i, gazeteci ve yazarların fikirlerini açıklamaktan korktuğu görüşünü dile getirdi. Yüzde 35.8'i de, demokratik muhalefetin kısıtlandığını savunuyor.

AKP'ye yakınlığıyla bilinen Metropoll Araştırma Merkezi'nin 12 Eylül referandumu sonrasında Türkiye'de 'hayır' oylarının en yoğun olduğu bölgelerde yaptığı araştırmanın başlığı 'Endişeliler.' Araştırmada görev alan akademisyenler ise Prof. Dr. Özer Sencar, Prof. Dr. İhsan Dağı, Prof. Dr. Doğu Ergil ile Dr. Sıtkı Yıldız ve Dr. Vahap Coşkun.