İngiliz ekonomi ve finans dergisi The Economist, geçen yıl ‘Gazeteyi kim öldürdü?’ başlıklı haberinde gazetelerin interene yenilmeya başladığını yazıyordu. Dergide yer alan analize göre, insanlar haberleri artık internetten de takip ettiği ve genç nesil gazeteleri fazla okumadığı için gazetelerin tirajı yıldan yıla azalıyor. Reklamların online sitelere kayması nedeniyle gazetelerin reklamlardan aldığı pay da giderek düşüyor.  

Yapılan araştırmalara göre, yazılı basındaki reklamların yaklaşık dörtte biri önümüzdeki 10 yıl içinde dijital medyaya kayayacak. Yazılı basının 1995 yılında tüm reklam gelirlerinden aldığı yüzde 35’lik payın, 2005’te yüzde 30’a indiği belirtilirken, 2015 yılına gelindiğinde bu payın yüzde 5’lik bir erozyona daha uğrayacağı tahmin ediliyor. 

The Economist, “Kendine en çok güvenen gazetelerin patronları bile, kendilerini internette ya da cep telefonu, portatif elektronik eşyalar gibi yeni medya platformlarını yeniden keşfetmeleri halinde ayakta kalabileceklerine inanıyor” yorumunu yapıyor. 

GAZETELERİN SONU MU GELİYOR? 

Araştırmalara göre, internetteki başdöndürücü gelişme, gazetelerin önemi, okuyucu sayısı ve toplum üzerindeki rolü üzerinde olumsuz etki yapıyor. Reuters ile Zogby International'ın düzenlediği Dünya Genel Yayın Yönetmenleri anketinden çıkan sonuçlara göre, 21'nci yüzyılın okuruna ulaşmanın ancak internet üzerinden mümkün olacağı belirtiliyor.

Ankete katılan ve çoğu Avrupa ülkelerinden olan 435 genel yayın yönetmeni ve kıdemli editörün verdiği yanıtlar sektörün değişen portresini ortaya koyuyor. Mesleklerinde tecrübe sahibi olan katılımcıların yüzde 40'ı en fazla 10 yıl sonra internet gazeteciliğinin geleneksel gazeteciliğin önüne geçeceği düşüncesini taşıyor. 

Katılımcıların yüzde 35'ine göre geleneksel basılı gazetelerin egemenliği sürecek. Ancak çoğunluk son yıllarda tüm dünyada hızlı bir gelişim gösteren internet gazeteciliğinin rekabeti arttırdığını düşünüyor.

Gazeteciliğin geleceği konusunda görüş bildiren genel yayın yönetmenlerinin üçte ikisine göre gelecekte haberden çok yorum ve değerlendirme sayfaları daha fazla önem kazanacak.

'Newsroom Barometer' adlı ankete yanıt veren genel yayın yönetmeni ve editörlerin yüzde 85'i mesleğin ve kendi yayın kuruluşlarının geleceği konusunda iyimser. Katılımcıların yüzde 50'sine göre reklam verenlerle ilişkiler, maddi çıkarları ön plana çıkardığından bir gazetenin bağımsızlığına yönelik en büyük tehdit.

TEHDİT Mİ, FIRSAT MI? 

Associated Press ajansının görüştüğü Avrupa'daki gazetelerin editörleri de, gelecek hakkında iyimser düşünceler taşıyor. İnternet medyasındaki gelişimin, gazetenin biçimini değiştirse de bir tehditten ziyade fırsat olacağını, okuyucuların ihtiyacı olan içeriği sağlayacağını düşünüyorlar. Editörlerin bir kısmı, medya devriminin, eskiden olduğu gibi daha derin ve sofistike bir gazeteciliğe dönüş olanağı sağlayabileceğini savunuyor. 

Fransız Le Monde gazetesinin dijital projeler ve internet müdürü Bruno Patino, basılı ürünle internet baskısı arasında "kaçınılmaz bir ayrışma" olacağını, gazetelerin derin araştırmalara odaklanarak aslına döneceğini, daha elitist olabileceğini belirtiyor. Patino, internet baskılarındaysa daha acil haberlerin yer alacağını düşünüyor. 

İtalyan Correra della Sera'nın internet editörü Marco Pratellesi de, internetin geleneksel gazeteciliğe dönüş fırsatını veren bir aracı olduğu görüşünü dile getiriyor. Daha fazla araştırma unsurunun yer aldığı 20 yıl önceki gazeteciliğe dönüş olduğunu ifade eden Pratellesi, on bin kelimelik bir haberin internetteki maliyetinin yazılı basına oranla ucuz olduğunu, yazılı basında bu alanın reklama ayrılabileceğini hatırlatıyor. 

İsveçli Svenska Dagbladet gazetesinin işletme müdürü Raoul Gruenthal ise gazetenin düzenli haber sitesinin yanı sıra bir de ekonomik finansal haber sitesi başlattığını hatırlatarak, daha önce sahip olmadıkları güçlü bir pozisyonu yakalamaya çalıştıklarını belirtiyor. Gruenthal, teknolojik gelişmeler karşısında şu anda hiçbir yazılımın baskı ile yarışamayacağını savunarak, yazılı basının hızla öleceğini düşünmediğini söylüyor. 

Fransız ekonomi gazetesi Les Echos da, gazetenin dijital versiyonunu çıkarmayı planlıyor ve gelecekteki adımın "e-gazete" olacağını belirtiyor. 

Times of London'ın dijital medya yayıncısı Zach Leonard ise internet dünyasının yarattığı baskının eski gazetecilere yeni numaralar öğrenmeye zorladığını, siyah-beyaz gazetelerin multimedya portallarına dönüştüğünü söylüyor. Leonard, arama motorlarının da haberin ilk 200 kelimesini almasının yazarların daha hareketli başlıklar bulmasını gerektirdiğine dikkati çekiyor. 

'DEVİRME YANILGISI' 

Amerika’nın geçerliliğini en uzun süre korumuş, en derin görüşlü düşünürlerinden biri olan Daniel J. Boorstin, daha yeni teknolojilerin eskisini ortadan kaldıracağı şeklindeki inanışa “devirme yanılgısı” diyor. Boorstin, internetin etkin olmadığı ve tehdit olarak algılanmadığı yıllarda, New Persperctives Quarterly (NPQ) editörü Nathan P. Gardels’in, kendisiyle yaptığı bir söyleşide, şu yorumu yapıyor: 

“Bugün kitabın ölümünden söz eden yazılar, yalnız vaktinden erken ortaya çıkmakla kalmamıştır, aynı zamanda bir yanılgıdır. Yine aynı şekilde, televizyon da radyonun yerini almış değildir. Televizyonun icadının üzerinden birkaç 10 yıl geçtiği halde, hâlâ her otomobilde bir radyo vardır, sabah koşumuzu yaparken bile kulağımıza radyonun kulaklığını takmaktayız. Bir örnek daha vermek gerekirse, araştırmacı gazeteciliğin yazılı medyada ortaya çıkması, televizyon ve radyoda spot haberlerin tercih edilmesinin bir yan ürünü olarak görülebilir. Ortaya yazılı medyada doldurulması gereken beklenmedik bir kovuk çıkmıştır. Yeni teknolojiler eskilerini ortadan kaldırmaz; onların işlevini daha ince tanımlar, hatta yeniden tanımlar ve onlara yeni yerler yaratır.” (*) 

(*) Yüzyılın Sonu, Editor: Nathan Gardels, Çeviren: Belkıs (Çorakçı) Dişbudak, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları, 1995.

jurnal.net - 3 Ekim 2007