"INTERNET işte bu!" diye düşündüm en başta. Çağın ruhu işte burada! Aklınıza bir şey mi takıldı? Hemen sorun. Birisi mutlaka cevaplar:

    "Labadzıttın mı?"
    "Ha?"
    "Zzzt Erenköy!"

İnsanlara bir de öteki taraftan gaz verelim:

Bilginizi diğerleriyle paylaşın! Ne kadar ulvi bir amaç... Siz zaten çok fazla şey bilen ulu bir kişiydiniz de kimse sizin değerinizi bilmiyordu ya?
İşte size fırsat: Yüksek bilginizi konuşturun ve sizden daha az bilgili insanların merak ettiği sorulara cevap vermek suretiyle hem ne kadar bilgili olduğunuzu cümle aleme gösterin hem de sizden daha cahil birinin sorusunu cevaplamak suretiyle 'iyilik yapmış olmanın' o muhteşem manevi hazzına varın! Mutluluğunuzu katlayın ve size verdiği bu fırsat için Yahoo'ya teşekkür edin!

Fikir güzel. Herhalde bu fikri icad edenler de, hayata geçirilmesi yolunda emek harcayanlar da insanlığa hizmet etmek ve faydalı bir işe imza koymak amacındaydılar. (Kendilerini tebrik ederim. Bu dalga-dümenin arkasından neler çıkacağına dair inceden bir merak da duyuyorum yani!)

"İnsanlar akıllarına takılan hemen her türlü şeyi soruyorlar. Birileri de onlara cevap veriyor. Ne güzel işte? Daha ne istiyorsun be adam?" diyeceksiniz...

Benim gibi çıkıntı adamların işi budur işte.. Herkesin sorgusuz kabul ettiği fikirlerin veya kolayca beğendiği şeylerin dibini karıştırmak istersiniz.
(Oysa bunun tehlikeli sonuçları olabilir. Söylediğiniz hiçbir gerçek veya verdiğiniz hiçbir doğru cevap cezasız kalmaz! Hemen köşebaşında veya ekranın karşısında rastlayabileceğiniz bir gerizekalı size haddinizi bildirmek için beklemektedir. Tecrübeyle sabittir.)

Şimdi basit bir soru soralım bakalım: Bir soruyu niçin sorarsınız?
İşte Yahoo Answers sayfalarında sorulan soruları okurken bu soruyu ben de kendime sordum. Aklıma gelen cevaplar şöyle:

a) Cevabını öğrenmek istediğiniz için

b) Aslında başka bir şeyi merak ediyorsunuzdur da onun için

c) Laf olsun diye, öylesine...

d) Birilerine laf sokmak için

e) Bir görüşün alttan alta propagandasını yapmak için

f) Ne kadar akıllı olduğunuzu millete kanıtlamak için

g) Düpedüz salak olduğunuzu cümle aleme göstermek için

Şimdi ikinci soruma geçiyorum:
Sizce insanlar Yahoo Answers sayfalarında niçin soru sorarlar?
(Bu iki soruya verdiğiniz cevapları lütfen karşılaştırın. Yalnızca kendinizi nasıl görüdüğünüzü değil, diğer insanları nasıl gördüğünüzü de anlama fırsatı bulacaksınız. Bu şansı size verdiğim için bana teşekkür etmeniz gerekmez. Ben Yahoo değilim ne de olsa...)

Yahoo Answers sayfalarında gördüğüm bazı soruları sizinle paylaşmak istiyorum. Cevaplarını boşverin, sadece bu soruları sormuş olan kişilerin bu soruları niçin sormuş olabileceğini düşünün, rica ederim:

1- Türkleri niçin sevmiyorsunuz?
(Bir Türk tarafından bütün dünya kamuoyuna sorulmuş ciddi bir soru)

2- Niçin bütün erkekler bu kadar bencil?
(Bu soruyu soran kişinin cevap değil de teselli arayan bir zavallı olduğunu anlamadan önce kaç dakika düşündünüz?)

3- Bunu bilin ve benden on puan kazanın:
Tavuk mu yumurtadan çıkar yoksa yumurta mı tavuktan?
(Yorum yok!)

4- Düşünmeden cevap vermeyin tamam mı? Çünkü gerçekten öğrenmek istiyorum: Hayatın amacı nedir?
(Yorum yapsam ne olacak ki?)

5- 5 dolar versem beni ne kadar seversiniz?
(Çok sayıda cevap almış bir soru. Oysa bu soruyu soran kadının göğüs ve bacaklarını görmeden buna nasıl cevap verilebilir ki? Kimbilir, belki de insanlar o kadını sevmek için üste 5 dolar verirlerdi?)

* * *

Dikkat ederseniz, soru sorma amacı olarak 'gerçeği aramak' pek de itibar gören bir seçenek değil. İnsanlar hezeyan ve komplekslerini dışarı vurmak veya dalga geçmek amacıyla sorular soruyorlar.

Üstelik ciddi ve basit sorulara bile birbirleriyle çelişen çok farklı cevaplar gelebiliyor. Mesela şöyle: Birleşik Krallık hangi ülkelerden oluşur?
(Okul ödevini hazırlamak için uğraşan 11 yaşında bir çocuk sormuştur herhalde bu soruyu)

Bu dünyanın yardımsever ve güzel insanları, soruyu soran kardeşimize yardımcı olmak için üstün bilgi birikimlerini konuşturmuşlar:

    - Eee, emin değilim ama İrlanda vardı aralarında
    - Kuzey İrlanda ve Güney İrlanda
    - İngiltere ve Nova Scotia
    - Kütüphaneye gidip ansiklopediye baksana...
    - İsveç ve Norveç bunlara dahildi galiba, ötekileri bilmiyorum
    - İskandinav krallıkları Birleşik değildir ama hepsi Avrupa Birliği'ndeler
    - Kanada, Avustralya ve Büyük Britanya

Bir Venezuela atasözü der ki: "Soruları aptalların sorduğu ve cevapları cahillerin verdiği yerde gerçeği bulmak hayaldir."
(Hadi düşünün bakalım: Gerçekten böyle bir Venezuela atasözü var mı? Yoksa işime geldiği gibi uyduruyor muyum ben burada?)

Şu anda aklıma geldi, size acilen iki soru sormam gerek:

1- Yukarıdaki sorunun cevabını bilmeyen ve bu nedenle yukarıdaki cevapların hepsinin de YANLIŞ olduğunu anlayamayan insanlar da okuyordur mudur dersiniz bu yazıyı?

2- Siz onlardan biri değilsiniz, değil mi?

* * *

Şimdi olayın öteki yanına bakalım:
Bir soruya -eğer mecbur değilseniz- niçin cevap verirsiniz?
Yahoo Answers sayfalarında sorulan sorulara cevap veren kişiler aslında neyi amaçlamaktadır?
(Yukarıdaki seçeneklerden kafanıza göre seçin işte..)

Şimdi en önemli soruya geldik.
(Cevabınızı kendinize saklayın. Ama gerek soruyu algılama şekliniz ve gerekse sizin buna vereceğiniz cevap, sanıyorum ki kendinize ve insanlığa dair görüşünüzü çok açık bir şekilde ortaya koyacak)

Diyelim ki çok fazla emek ve zaman harcayarak, çok fazla acı ve zahmet çekerek elde ettiğiniz bazı bilgiler var. Öyle ki bu bilgileri, ihtiyacı olan başka insanlarla paylaşırsanız onların hayatını kolaylaştıracak, onlara yardımcı olabileceksiniz. İstedikleri cevabı verirseniz sizden bir şey eksilmeyecek ama size ne teşekkür edecekler, ne de herhangi bir şekilde yardımcı olacaklar...

Üstelik, yardımcı olmaya çalıştığınız insanlar -ihtiyaçları olan bilgiyi sizden aldıktan sonra- sizin 'yalancı ve sahtekar' olduğunuzu söyleyecek ve sizden zahmetsizce öğrendikleri bilgiyi sanki kendilerinin malıymış gibi başka insanlara 'para, ün ve menfaat karşılığı' satmaya başlayacaklar...

Dikkat soru geliyor:
Hiçbir olumlu karşılık, bir kuru teşekkür bile almadan, üstelik saçma sapan suçlamalara ve nankörlüğe maruz kalmak pahasına... sahip olduğunuz bilgiyi başkalarıyla paylaşır mıydınız? Ne karşılığında?

Dilerseniz bu soruyu Yahoo Answers sayfalarında sorun.
Ama alacağınız cevapların size inandırıcı geleceğini sanmam...

Sizce doğru cevabın fiyatı nedir?

NOT: Bu yazı daha önce www.gazozagaci.org sitesinde yayımlanmıştır.

5 Ağustos 2008